Θυμάμαι καλά στο σχολείο τους χάρτες στους τοίχους: Η Ελλάδα περιβαλλόταν από την Αλβανία, τη Γιουγκοσλαβία, τη Βουλγαρία και την Τουρκία και στην άκρη του χάρτη, ένα ένθετο σαν μπάλωμα, η Κύπρος, σαν τη Ρόδο στο νου μας, ένα απομακρυσμένο κομμάτι της χώρας. Κι η Ευρώπη, μια ήπειρος με την τεράστια ΕΣΣΔ, την Τσεχοσλοβακία και δύο Γερμανίες με δύο πρωτεύουσες…
Θυμάμαι καλά και τον Κ., εκείνο το ανοιχτόχρωμο, ξανθό αγόρι που έκανε τρομερά ακροβατικά και συμπαθητικές πλάκες, που μπήκε ένα πρωινό του χειμώνα του ’91 στην τάξη μας κι ο δάσκαλος μας είπε πως «ήρθε από τη Ρωσία, που τώρα έχουν πόλεμο». Η άφιξη των μεταναστών μόλις ξεκινούσε κι ο Κ., αν και έμαθε αστραπιαία και καλά τα ελληνικά, μας φαινόταν στην αρχή λιγάκι εξωγήινος, καθώς πετούσε με βαριά προφορά ρώσικες λέξεις.
Από κείνη την εποχή, που η Γιουγκοσλαβία ήταν ακόμα μία χώρα, το Σκοπιανό δεν υπήρχε σαν ζήτημα κι η Βοσνία ήταν ένας μάλλον άγνωστος τόπος, θυμάμαι τις αφηγήσεις του μπαμπά για ένα ριψοκίνδυνο ταξίδι που είχε κάνει στη Δυτική Γερμανία, διασχίζοντας τα φλεγόμενα Βαλκάνια, με εκείνο το σαραβαλάκι των πρώτων μου χρόνων-ένα Wartburg και την παλιά τηλεόραση, ασπρόμαυρη ακόμα, να παίζει συνεχώς εικόνες ανθρώπων σε εξέργεση.
Έπειτα, τα βιβλία άλλαξαν, πρωτεύουσα της Γερμανίας ξανάγινε το Βερολίνο, κι όχι η Βόννη με τη δύσκολη ορθογραφία, και στη γεωγραφία έπρεπε πια να μάθουμε ένα κατεβατό χώρες που σχηματίστηκαν στη θέση εκείνου το ψυχρού γίγαντα που έπιανε δύο σελίδες στα βιβλία μας, της ΕΣΣΔ.
Για χρόνια, δίπλα στα σύνορά μας, μαθαίναμε, υπήρχε πόλεμος, την ώρα που τα τυριά και τα Πανεπιστήμιά μας αποκτούσαν το ίδιο όνομα («Μακεδονία») κι η γιαγιά μου η παπαδιά κολλούσε στο τζάμι της κουζίνας, για να μην πέσει πάνω του, ένα αυτοκόλλητο με το αστέρι της Βεργίνας και την ατάκα «Η Μακεδονία είναι μία. Και είναι ελληνική. Κωνσταντίνος Καραμανλής».
Λοιπόν, δεν θυμάμαι ούτε το τείχος να πέφτει ούτε το συλλαλητήριο για τη Μακεδονία. Μου πήρε χρόνια για να καταλάβω γιατί υπήρχαν δύο Γερμανίες ή γιατί οι Γιουγκοσλάβοι ξαφνικά βαφτίστηκαν Σέρβοι, και έμαθα σχετικά πρόσφατα μόλις για την καταπίεση στις χώρες του ανατολικού μπλοκ.
Η δική μου η γενιά, που έκανε, κυριολεκτικά, τα πρώτα της βήματα τις μέρες που ο κόσμος άλλαζε αστραπιαία-και για πάντα, θα ‘χει να θυμάται τις συναυλίες για τον πόλεμο στο Κόσοβο, τις πορείες ενάντια στον εισβολή στο Ιράκ, το χτύπημα στους Δίδυμους Πύργους και άνοιγμα των οδοφραγμάτων στην Κύπρο, το 2003.
Καμιά φορά, νιώθω ιστορικά ριγμένη απέναντι στους προγόνους μου. Όμως όσο το σκέφτομαι, νομίζω ότι με τον ρυθμό που η Ιστορία επιμένει να επαναλαμβάνεται, κάτι θα βρεθεί και για μένα να εξιστορώ με μια σχετική νοσταλγία. Ή ανακούφιση.
Μόλις είδα τις “Πληγές του φθινοπώρου“, την περίφημη τουρκική ταινία για τα Σεπτεμβριανά του ‘55, στην Πόλη. Αν εξαιρέσεις την παρακινδυνευμένη επιλογή ο ρόλος της Ελληνίδας να αφορά σε μια πόρνη και την αθώα απλούστευση ο ρόλος αυτός να αντιμετωπίζεται με μία συμπάθεια, η ταινία καταγράφει με χαρακτηριστική τόλμη (αλλά και με την σχετική ασφάλεια του μισού αιώνα απόστασης από τα γεγονότα) το οργανωμένο πογκρόμ εναντίον των Ελλήνων της Κωνσταντινούπολης, που οδήγησε στην αρχή της παρακμής του Ελληνισμού της περιοχής.
Η αποτύπωση της ωμής βίας, της τυφλής οργής, της ανικανότητας του ηττημένου μπροστά στα γεγονότα αλλά και του μεγέθους της καταστροφής είναι μοναδική κι αναρωτιέμαι πραγματικά πόση ντροπή γέννησε στους Τούρκους θεατές της.
Μα προπάντων, (περισσότερα…)
Για τις εκλογές τα ‘παν κι άλλοι, περισσότερο εύγλωττα απ’ όσο εγώ θα μπορούσα. Εγώ απλώς βρήκα ευκαιρία να ανέβω εξπρές στη Σαλόνικα να δω τα ανίψια (έχει αρχίσει να μου θυμίζει Ντόναλντ Ντακ αυτή η ορολογία) και φίλους. Και να αγοράσω μερικά βιβλία για το χειμώνα που έρχεται (στο πάτωμα). Ιδού η λίστα των αναγνωσμάτων των επόμενων μηνών (κριτικές ευπρόσδεκτες) :
- Ορχάν Παμούκ – “Το χιόνι”
- Γιάννης Ξανθούλης – “Κωνσταντινούπολη”
- Ο Μπουκόφσκι για τον Μπουκόφσκι
- Charles Schulz – “Αγαπητέ μου εκδότη”
- Taschen – “20th century Photography”
Ο Χ. κατάγεται από την Ζώδια, ένα κατεχόμενο χωριό κοντά στην Μόρφου. (περισσότερα…)
Δευτέρα πρωί, σου γράφω από το σπίτι της Β. και του Μ. Για κάποιο ανεξήγητο λόγο με εμπνέει πολύ η παρουσία μου εδώ, τούτο το όφκαιρο δευτεριάτικο πρωινό. Έξω ακούγονται μόνο οι ζίζιροι και σιγανά η τηλεόραση που παίζει μέγκα, ζέστη -εκείνη η μικρή υπέροχη ζέστη- και μυρωδιά από τους γίγαντες που σιγοψήνονται. Με τη Β. συζητάμε για ιδέες, ταινίες, βιβλία, προγράμματα στους υπολογιστές. Κι εσύ μου λες “είμαστε μόνο 16 χρονών” και το λατρεύω να το λες.
Είμαστε, δεν είμαστε·? Μικροί, αφελείς, ευαίσθητοι, ονειροπόλοι. Κάθομαι ξυπόλητη στο πάτωμα και φαντάζομαι πως η ζέστη που νιώθω είναι ίδια με εκείνη στο διαμέρισμα, καθώς απλώνω τα χέρια μου πάνω σου κι αναζητάω το χάδι.
ΥΓ: Νησί τον Σεπτέμβρη?
ΥΓ2: Οι “Υγρές Νύχτες” είναι το πρώτο βιβλίο του Φρέντυ Γερμανού – το έγραψε ανάμεσα στα 17 και στα 26 του χρόνια. Η τελευταία του ιστορία (“Ρωμαίος και Ιουλιέτα”) είναι η αγαπημένη μου ever. Ψάξτο. “Είμαστε μόνο 16 χρονών…”
©Orestis Lambrou
Έχει μια κάψα στην πόλη από κείνες που λατρεύω, που όπου κι αν στέκεσαι έξω τα μεσημέρια νιώθεις να σου τη δίνει ο ζεστός αέρας από παντού και που μόνο οι αυτόχθονες έχουν μάθει να μην ιδρώνουν στο διάβα της. Επισήμως, η Μετεωρολογική λέει ότι χτυπάμε 38, αλλά είναι κοινό μυστικό (ή μήπως αστικός μύθος; ) ότι οι θερμοκρασίες που ανακοινώνονται είναι καθησυχαστικά ψεύδη κι έτσι, με ένα ψυχοπαθές ύφος εθισμού στο ηπειρωτικό (τροπικό σάμπως; ) κλίμα, ανακοινώνω στους δικούς μου, στο τηλέφωνο, ότι τη μέρα ξεπερνάμε τους 40.
Στα κτήρια, βέβαια, κυπριακό καιρικό παράλογο, αναπνέεις στους 23 ψυχρούς βαθμούς του κλιματιστικού κι είναι αιτία καβγά, όχι αστεία, όταν στο γραφείο αποφασίζω να ανοίξω το παράθυρο για να με χτυπήσει λίγο ο αέρας (εμένα με τροπική διάθεση, τους άλλους τους τη δίνει στη μάπα).
Στη Λάρνακα το Free Gaza δηλώνει ως προορισμό την Αίγυπτο και τελικά σαλπάρει για την απαγορευμένη Γάζα -τόλμη ή παρακινδυνευμένη παράνοια;-, και στην παλιά Λευκωσία ο Δημήτρης στήνει στην φιλόδοξη Apotheke εικόνες του παλιού αεροδρομίου.
Πού να πήγε άραγε εκείνος ο αγνός, απεγδυμένος από εθνικούς διχασμούς μοντερνισμός;
Πίνω ένα μπουκάλι νερό κι επιστρέφω στην κάψα μου.
Tip: H έκθεση NIC του Ορέστη Λάμπρου εγκαινιάζεται στις 3 Ιουλίου 2009, στις 20.00, στην Apotheke (Κλεάνθη Χριστοφίδη 23, πάροδος Λεύκωνος), στην παλιά Λευκωσία. Τηλ. 99764816.
Πρωινή έξοδος στη Λάρνακα, για ένα θέμα, τέσσερις μήνες μετά, το Dignity ανασαίνει ξανά, εγώ ονειρεύομαι mission impossible στη Γάζα κι ένας Ιρλανδός καπετάνιος μού προτείνει ναυτική απόβαση στην Αμμόχωστο. Στην επιστροφή ο ήλιος καίει, εγώ χάνω για λίγο τον δρόμο και βιάζομαι, όχι τόσο απ’ την πίεση του χρόνου όσο από την ηδονή της ημέρας, της ηλικίας, της δημιουργίας. Πατώ το γκάζι κι αφήνω το κινητό να επιλέξει μόνο του κι εκείνο, ως εκ θαύματος, επιλέγει σωστά!
Joy Division, μ’ αρέσει, τρέχω, ξεπερνώ το όριο, προσπερνώ, αφιερώνω τα χιλιόμετρα κι έρχεται απάντηση: “Και για μουσική, τι; Temple of love“? Μα τον Τουτάτη, ναι, ήρθε αμέσως μετά! Κι έπειτα κι άλλα γκάζια, όπως στο Gegen die Wand, προσπερνώ την νταλίκα και συναντώ απότομα την κίνηση στην είσοδο της πόλης. Πρώτη-δευτέρα-τρίτη-δευτέρα, τα φανάρια αναβοσβήνουν και στην κεντρική λεωφόρο ο Iggy καλεί “let’s ride and ride and ride”. Λίγο πριν φτάσω στον προορισμό, Cure, το κέντρο με υποδέχεται με κάψα και τα μεγάλα δέντρα στην πλατεία μοιάζουν να γελούν στη λόξα μου.
Όλα είναι δρόμος. Όβερ.
Ένας οργισμένος Αλκίνοος Ιωαννίδης (με αληθινά και ιδιόκτητα, όμως, ερεθίσματα) μας παραδίδει με την «Πατρίδα» (στο νέο του cd, «Νεροποντή») βιώματα δικά του και δανεικά, από τη Σμύρνη, το Λονδίνο των ναζιστικών βομβαρδισμών, την Κύπρο του ‘74 (Χούντα, πραξικόπημα, εισβολή) και του 2003 (οδοφράγματα και καζίνο), την Ομόνοια του ‘92, το Βελιγράδι του ‘99, την Ελλάδα του 2004 και του ‘08… (περισσότερα…)
Σιωπή, αποφυγή, σκέψη, μεσημέρι, μια γάτα κάνει βόλτες στη νεκρή ζώνη, ζηλεύω, αναπάντητες κλήσεις, σκέψεις, μηνύματα, mail, σκαμπανεβάσματα, κυκλοθυμίες, χάδια, βράδια, μπύρες, σάκι, Ανατολή, βορράς, λιώσιμο, περιοδικά, φίλοι, 2, απωθημένα, “αυτή την κρίση θα την περάσουμε μαζί”, εργασιομανία, εργασιοπαθείς, εργασιοθεραπεία, αν δεν τα πω κάπου, θα σκάσω
Οι Ενδελέχεια σημάδεψαν το πέρασμά μου στην εφηβεία, δέκα ακριβώς χρόνια πριν, μια υπέροχη εποχή. Το “Βουτιά από ψηλά” το ακούω ακόμα, πού και πού, σε όμορφες, αέναες διαδρομές.
Τώρα επέστρεψαν με ένα τραγούδι που μου έχει κολλήσει πολύ πολύ άσχημα-από κείνες τις φάσεις που δεν μπορώ, απλώς, να πατήσω το πλήκτρο για το επόμενο κομμάτι.
Δεν έχω φύγει, είμαι ακόμα εδώ.
Μια μέρα θα ‘μαι όνειρο κι εγώ…
